چگونه متوجه اضافه وزن و چاقی کودکان خود شویم؟

اگر فرزند شما تحت نظارت خانه بهداشت و یا مراکز بهداشتی درمانی است. همکاران این مراکز علی الخصوص کارشناسان تغذیه به کمک نمودارهای قد و وزن کودکان می توانند شما را راهنمایی کنند. علاوه بر این پزشک فرزند شما نیز می تواند به کمک همین نمودارها وضعیت کودک شما را بررسی نماید.

رژیم های غذایی که برای کنترل و کاهش وزن کودکان و نوجوانان تجویز می شود، برای سلامتی و رشد آنها مضر نیست؟

تنظیم برنامه و رژیم های غذایی درست و صحیح در راستای کاهش مصرف مواد غذایی کم ارزش و جایگرینی آنها با مواد غذایی سالم و مغذی است که توسط کارشناسان تغذیه انجام می شود. این برنامه ها با هدف حذف عادات غلط غذایی در کودکان و نوجوانان، تضمین کننده دریافت مواد غذایی مفید و غنی از ویتامین ها و املاح خواهد بود که به رشد صحیح کودک نیز کمک می کند.

کودک من چاق است، آیا با گرسنه نگه داشتن کودک می توانم چاقی او را درمان کنم؟

در درجه اول باید مشخص شود که بر چه اساسی کودک خود را چاق می دانید، آیا متخصص تغذیه چاقی کودک شما را مشخص نموده و یا خود می پندارید. حال اگر کودک شما توسط متخصص تغذیه و یا پزشک ارزیابی و چاقی او مشخص شده باید بدانید که گرسنه ماندن کودک به کاهش وزن او نه تنها کمکی نمی کند بلکه برای او مضر است. کودک شما باید در کنار برنامه غذایی صحیح از فعالیت بدنی مناسبی نیز پیروی کند. پیشنهاد می کنیم به مشاور تغذیه مراجعه نموده و برای طراحی یک رژیم غذایی مناسب از او کمک بگیرید.

مشخصات یک برنامه غذایی سالم چیست؟

یک برنامه غذایی سالم ، شامل همه مواد مغذي لازم براي رشد و سلامتي بوده و شامل پنج گروه اصلي مواد غذايي است كه بايد روزانه مصرف شوند. این گروه ها عبارتند از: ۱- نان وغلات ۲- ميوه ها 3 -سبزي ها 4- شير و لبنيات 5- انواع گوشت، تخم مرغ، حبوبات و مغزها. در اين رابطه توصيه مي شود براي رسيدن به وزن دلخواه ضمن مصرف گروه هاي مختلف مواد غذايي، مصرف مواد غذايي چرب و شيرين و همچنين كربوهيدارت هاي ساده از قبيل قندهای ساده و غلات بدون سبوس محدود شده و آب و مایعات کافی مصرف شود. همچنین فعالیت روزانه مناسب و متناسب با سن را هم نباید فراموش کرد.

آیا خوردن صبحانه ضروری است؟

توصیه می شود که حدود 20 درصد انرژی مورد نیاز روزانه باید از طریق صبحانه تامین گردد.لذا نخوردن صبحانه خصوصا در دانش آموزان يك اشتباه بزرگ است. چرا كه مصرف صبحانه سالم نه تنها باعث تامین انرژي و مواد مغذی مورد نیاز و تقويت قواي فكري و ذهني است، بلكه موجب انتخاب و مصرف مناسب وعده هاي غذايي ديگر در طي روز خواهد شد. همچنين مصرف صبحانه كمك مي كند فرد در طول روز كمتر احساس گرسنگي كند و به مواد غذايي پركالري رو نياورد.

آیا می توانم برای کاهش وزن یکی از وعده های غذایی مثلا شام را حذف کنم؟

خیر برای کاهش انرژی دریافتی، حذف یک وعده غذایی توصیه درستی نیست. در این وعده مصرف مواد غذايي سالم و كم كالري حتماً توصيه مي شود و اين وعده غذايي نبايد از رژيم غذايي فرد حذف گردد.

کودک من غذای زیادی نمی خورد ولی چاق است. چه باید بکنم؟

چند احتمال برای این موضوع وجود دارد: - کم تحرکی، زیرا افرادی که تحرک کمی دارند، حتی با دریافت غذای کم نیز به وزن مناسب نمی رسند. - مصرف غذای کم حجم ولی پرکالری. - مصرف میان وعده های چرب و شیرین یا نوشیدنی های پرکالری. -ممکن است کودک به بیماری خاصی مبتلا باشد که باید توسط پزشک بررسی شود.

آيا براي رسيدن به وزن دلخواه بايد ميان وعده هاي غذايي كودكان و نوجوانان را قطع كرد؟

خیر، اصول دستیابی به وزن دلخواه مصرف مواد غذایی سالم و مغذی بر اساس نیاز و انجام فعالیت بدنی کافی است. هرچه غذای دریافتی روزانه در وعده ها و میان وعده های بیشتری تقسیم شود، تاثیر بیشتری در کاهش وزن خواهد داشت. لذا با حذف بد خوری های غذایی و همچنین حذف مواد غذایی کم ارزش و پر انرژی کاهش وزن بهتر، راحتر و سریع تر اتفاق می افتد. به همین دلیل توصیه می شود که میان وعده های غذایی سالم مانند میوه جات و شیر کم چرب جایگزین چیپس، پفک و سایر مواد غذایی کم ارزش شود.

انواع ميان وعده هاي غذايي سالم چه چيزهايي هستند؟

انواع ميوه تازه، آجيل و دانه هاي روغني بدون نمک ، سبزيجات مثل هويج، كاهو و .... و لقمه هاي خانگی

آیا مصرف زیاد مواد قندی و شیرینی جات در کودکان سبب بروز بیماری قند (دیابت) می شود؟

خیر، بیماری قند به دلیل اختلالات هورمونی اتفاق می افتد نه مصرف شیرینی جات و مواد قندی.البته باید در نظر داشت که مصرف زیاد مواد قندی در طولانی مدت سبب اضافه وزن و چاقی می شود که به نوبه خود زمینه ساز ایجاد دیابت نوع دوم خواهد شد.

به جاي انواع سس هاي چرب از قبيل سس مايونز روي سالاد از چه موادي مي توان استفاده كرد؟

بسته به نوع سالاد مي توان از آبليمو، آبغوره، سركه، سبزی های معطر و ... استفاده كرد و يا به جاي سس مايونز، از ماست كم چرب براي تهيه سس استفاده نمود.

مصرف بستني براي فردي كه اضافه وزن دارد ايرادي ندارد؟

بستني سرشار از مواد قندي است و با توجه به اندازه آن بین 100-۲۰۰ كالري انرژي دارد لذا به راحتي در بدن به صورت چربي ذخيره شده و باعث بروز اضافه وزن مي شود . در اين مورد هم مي توان از جايگزين هاي غذايي سالم استفاده كرد به عنوان مثال به جاي بستني مي توان از ماست و ميوه يا ماست و آجيل، ماست و خشكبار ( مثلاً‌ ماست و قيسي) كه كاملاً‌ در يخچال سرد شده اند استفاده كرد.

براي تهيه غذاي خانواده از چه روغني استفاده كنيم تا براي افرادي كه اضافه وزن دارند هم مشكلي ايجاد نكند؟

در درجه اول توصیه می شود که غذا حتی المقدور با حداقل روغن تهیه شده و از سرخ کردن اجنتاب شود. اما به هر حال نبايد در تهيه غذا از روغن هاي جامد استفاده كرد زيرا اين قبيل روغن ها حاوي انواع اسيد چرب اشباع هستند که برای سلامتی مضر است. به جاي اين روغن ها، مصرف انواع روغن مايع، روغن زيتون، كانولا، سويا، هسته انگور ، آفتابگردان، ذرت و سويا توصيه مي شود،البته در مصرف اين قبيل روش ها هم نبايد زياده روي كرد.

آيا فوايد آب ميوه هم مشابه ميوه است؟

هر چند به طور معمول آب ميوه ها نيز در گروه ميوه جات در نظر گرفته مي شوند اما بايد بدانيم كه برخلاف باور بسياري از مردم، فوايد آنها، خيلي كمتر از ميوه ها است، زيرا آب ميوه فاقد فيبر است و به علاوه در زمان آب گرفتن، قسمت عمده اي از ويتامين موجود در ميوه به ويژه ويتامين C آن كاهش مي يابد ، همچنين بايد در نظر داشت بسياري آبميوه هاي مصنوعي فقط حاوي اسانس ميوه مي باشند و آبميوه طبيعي نيستند و در برخي موارد مواد قندي افزودني دارند كه منجر به اضافه وزن خواهد شد.

آيا مي توان به جاي چيپس سيب زميني از سيب زمينی سرخ شده در منزل استفاده كرد؟

سيب زميني انرژي بيشتري نسبت به ساير انواع سبزي ايجاد مي كند و نسبت مواد مغذي به انرژي كل آن كمتر از ساير سبزيجات است و نمايه قندي (Glycemic index) آن هم بالاتر از ساير سبزي هاست و به همين دليل جزء مواد نشاسته اي در نظر گرفته مي شود كه زياده روي در مصرف آن مي تواند منجر به اضافه وزن شود، سرخ كردن آن باعث مي شود مقادير زيادي چربي و مواد مضر هم به آن اضافه شود كه تهديد كننده سلامتي هستند. در حالت کلی توصیه می شود تا سیب زمینی بصورت پخته شده و گریل شده در فر مصرف گردد اما اگر فردي مي خواهد گاهي از چيپس استفاده كند، انواع تهيه شده در منزل بهتر از انواع آماده است ، چرا كه با روغن سالم كه چندين بار گرم نشده تهيه مي شود و فرآورده هاي صنعتي نشده و مواد نگهدارنده و افزودني هاي شيميايي به آن اضافه نشده است.

آيا كودك و نوجوان داراي اضافه وزن بايد تمام غذاهاي داراي مواد قندي و نشاسته اي را كنار بگذارد ؟

خیر، کودکان و نوجوانان هم مانند بزرگسالان باید روزانه بخش اعظم انرزی دریافتی خود را از مواد نشاسته ای تامین کنند و قسمت عمده انرژي دريافتي روزانه همه افراد بالای ۲ سال بايد از مواد نشاسته اي باشد. اما فردي كه اضافه وزن دارد بايد ميزان متعادلي از اين مواد را مصرف كند و به علاوه در حد امكان از انواع غلات سبوس دار استفاده نمايد و مصرف مواد غذايي شیرین داراي مواد قندي ساده و سایر قند های افزودني را در حد امكان محدود نمايد .

آيا كودك و نوجوان كه اضافه وزن دارد مي تواند هر قدر ميل دارد از مواد غذایی سالم استفاده كند؟

خير، حتي مواد مفيدي مانند ميوه و لبنيات هم بايد به طور متعادل و به اندازه تعيين شده در هرم غذايي مصرف شود زيرا مصرف بيش از حد آن باعث ورود كالري بيش از حد مورد نياز به بدن و عدم تعادل بين مصرف گروه هاي غذايي مختلف و در نتيجه باعث بروز اضافه وزن مي شود . لازم به ذكر است كه در اين موارد مصرف سبزي ( غير از سيب زميني ) محدوديتي ندارد . البته يافته هاي پژوهش هاي متعدد نشان داده مصرف لبنيات مي تواند در تنظيم سوخت و ساز چربي در بدن مفيد واقع شده و به از بين رفتن چربي هاي اضافي بدن كمك كند. بنابراين مصرف لبنيات علاوه بر رساندن مقادير قابل توجهي املاح معدني از جمله كلسيم ، ويتامين ها و پروتئين به بدن مي تواند با تنظيم سوخت و ساز سلول هاي چربي در كنترل وزن هم موثر واقع شود. البته در اين راستا مصرف لبنيات كم چرب توصيه مي شود.

آيا دادن داروهاي تقويتي و مولتي ويتامين به كودكان كه مي خواهند وزن كم كنند ضروري است؟

در رژيم غذايي توصيه شده براي كاهش وزن، مواد غذايي مضر براي سلامتي از قبيل غذاهاي چرب و شيرين محدود مي شوند و در عوض مواد غذايي مفيد و سرشار از ويتامين ها و املاح توصيه مي گردد. همچنین به طور معمول پس از سن دو سالگي دادن داروهاي تقويتي ضرورتي ندارد، زيرا يك رژيم غذايي متعادل مقادير كافي املاح معدني و ويتامين به بدن فرد مي رساند، مگر اين كه فرد بيماري خاصي داشته باشد و يا از رژيم غذايي خاصي پيروي كند. بنابراين فرد نه تنها دچار كمبود ويتامين نمي شود بلكه ويتامين هاي بيشتري از راه غذا دريافت خواهد كرد. لذا دادن انواع مکمل تقویتی برای آنها ضرورتی ندارد.

چگونه به كودكان و نوجوانان خوب خوردن را بياموزيم و آنها را به آن عادت دهيم؟

در این خصوص لازم است به یاد داشته باشید: -فرزند شما به مواد خوراكي عادت خواهد كرد كه شما براي وي مي خريد و به منزل مي بريد. -سليقه هاي غذايي در اوايل عمر به ويژه تا سن ۳ سالگي شكل مي گيرند و بايد كودك را به مزه غذايي شيرين يا چرب عادت نداد. -بنابراين كوشش كنيد كه مواد غذايي كم چرب ،كم شيريني و پر از فيبر ( مانند سبزي ها، میوه ها و غلات سبوس دار)خريداري كنيد. - به جای نوشابه هاي گازدار و آب ميوه هاي مصنوعي بسته بندي شده آب را جایگزین كنيد چرا كه اين قبيل نوشيدني ها پر از شكر هستند و باعث افزايش وزن مي شوند. -نكته قابل توجه اين است كه به طور معمول بزرگترها الگوي كوچكترها هستند پس بايد والدين و ساير اطرافيان ايشان زندگي سالم به ويژه تغذيه سالم را داشته باشند تا الگوي مناسبي براي فرزندان خود محسوب گردند . - سعی کنید مواد غذایی کم نمک تر را انتخاب و خریداری کنید و غذاهای منزل را کم نمک تهیه نموده و نمک را از سفره غذا حذف کنید تا ذائقه کودک به مزه شور عادت نکند.

اگر كودك و نوجوان هنگام غذا خوردن تلويزيون تماشا كند، مقدار غذا خوردن او چه تغییری می کند؟

اگر فردي هنگام تماشاي تلويزيون يا بازي هاي رايانه اي مشغول غذا خوردن باشد اين عوامل خارجي باعث مي شود تا احساس سيري نكند و بدون اين كه متوجه باشد بيشتر از حد نيازش غذا بخورد. بنابراين توصيه مي شود، هنگام غذاخوردن، فرد فعاليت ديگري نداشته باشد، همچنين توصيه مي شود تلويزيون در اتاق خواب كودك و نوجوان نباشد چون باعث بي تحركي بيش از پيش وي و در نتيجه اضافه وزن و چاقي مي شود. توصيه مي شود اعضاء خانواده در كنار هم غذا بخورند تا تمركز بيشتري روي غذا خوردن داشته باشند و با آرامش بيشتر ، غذاي مفيد و به اندازة لازم مصرف كنند تا اينكه در شرايط پرتنش و در حين كارهاي ديگر از قبيل تماشاي تلويزيون .

چه راه هایی برای اصلاح عادات بد غذايي و يا بدخوري در كودكان و نوجوانان پیشنهاد می کنید؟

در این ارتباط چند مسیر وجود دارد: -يكي از راه هاي مبارزه با عادات بد غذايي و يا بدخوري ،آموزش والدين و اطرافيان نسبت به مواد غذايي مورد نياز كودكان و نوجوانان است. -بزرگترها نیز بايد شيوه تغذيه مناسبي داشته باشند تا بتوانند الگوي مناسبي براي كودكان و نوجوانان باشند. براي اصلاح رفتارهاي نامطلوب غذايي به هيچگونه نبايد به حالت آمرانه كودك و يا نوجوان را از مصرف برخي مواد غذايي منع كرد يا به مصرف برخي مواد ديگر مجبور كرد چرا اگر هم اين روش در كوتاه مدت اثر كند، مسلماً در دراز مدت منجر به واكنش منفي و لجبازي كودكان و نوجوانان شده و اثر معكوس خواهد داشت.در اين قبيل موارد بايد ضمن آگاهي دادن به كودكان و نوجوانان ، مواد غذايي مضر را با انواع سالم تر آن جايگزين كرد مثلاً مصرف ميوه يا آبميوه طبيعي به جاي نوشيدني هاي آماده و يا مصرف ساندويچ تهيه شده در منزل به جاي انواع موجود در رستوران و ....

شایع ترین عادات غذايي در كودكان و نوجوانان مبتلا به اضافه وزن چیست؟

در بسياري موارد علت اضافه وزن "بدخوري" است نه "پرخوري" . معمولاً استفاده از مواد غذايي كه كيفيت مناسب غذايي ندارند مانند انواع ميان وعده چرب ، شيرين، نوشابه هاي گازدار ، نوشيدني هاي شيرين ، غذاهاي آماده از قبيل ساندويچ ، پيتزا، اسنك و همچنين زياده روي در مصرف مواد نشاسته اي مانند برنج در اين قبيل كودكان و نوجوانان و خانواده هاي ايشان متداول است .

برای كودكان يا نوجواناني که داراي چربي خون بالا باشند چه توصیه ای دارید؟

اختلالات چربي خون حتي از دوران كودكي و نوجواني خطر بيماري هاي قلبي در سنين بالا را افزايش مي دهد. معمولاً كودكان و نوجوانان داراي اضافه وزن دچار اختلالات چربي خون مي شوند كه آن هم به دليل عادات غذايي نامطلوب و كم تحركي است ، بنابراين با كاهش وزن از طريق رژيم غذايي صحيح و ورزش مي توان اضافه وزن را كنترل نموده و اختلالات چربي خون را درمان كرد. لازم به ذكر است كه برخي كودكان و نوجوانان داراي وزن طبيعي و يا حتي داراي كمبود وزن هم ممكن است دچار اختلالات چربي خون شوند كه آن هم به دليل تغذيه و تحرك نامناسب است و با اصلاح شيوه زندگي درمان مي شود. به ندرت در كودكان و نوجوانان بالاتر از ۱۰ سال و تحت شرايط خاص ، علاوه بر توصيه هاي اصلاح شيوه زندگي نياز به مصرف داروهاي كاهنده چربي خون پيدا مي شود.

چربي هاي غیر اشباع امگا ۳ چه هستند چه نقشی در سلامت دارند و آيا مصرف داروهاي حاوي اين نوع چربي ها براي كودكان و نوجوانان مفيد است؟اگر بله در چه غذاهایی وجود دارند؟

این چربی ها جزء اسيدهاي چرب ضروري هستند و مصرف داروهاي حاوي اين نوع اسيدها به جز در موارد خاص، توصيه نشده بلكه بايد از رژيم هاي غذايي سرشار از اين نوع چربي ها توصيه گردد . امگا ۳ به طور طبيعي در روغن هاي ماهي ، روغن كانولا ، روغن كتان ، جوانه گندم ، حبوبات و سبزيجاتي مانند كلم بروكلي

چربي های ترانس چه هستند؟ در چه مواد غذايي وجود دارد و براي كاهش مصرف آن چه بايد كرد؟

چربي هاي ترانس چربي هاي غيراشباعي هستندكه طي فرايند هيدروژناسيون و تبدیل روغن های مایع به حالت جامد در روغن های جامد ایجاد می شوند. اين اسيدهاي چرب عوارض زيادي براي سلامتي دارند و باعث بروز بيماري هاي قلبي عروقي و بسياري از بدخيمي ها مي شوند . علاوه بر روغن هاي جامد ، محصولات تهيه شده از اين روغن ها هم حاوي مقدار زيادي از اين اسيدهاي چرب مضر هستند كه از جمله مي توان از انواع غذاهاي آماده و ميان وعده هايي از قبيل چيپس نام برد .

آيا مشكل اضافه وزن كودكان و نوجوانان مي تواند به دليل اختلالات هورموني باشد؟

بيشتر كودكان چاق اختلالات هورموني ندارند ولي بايد اين بيماري ها را در آنها نيز مد نظر داشت . اگر پزشك بر اساس معاينه فيزيكي و شرح حال، احتمال چاقي ناشي از اختلالات هورموني را مطرح بداند، آزمايشات اختصاصي مربوطه را درخواست خواهدكرد.

آيا مي توان از داروهاي ضد چاقي براي كنترل وزن كودكان و نوجوانان استفاده كرد؟

به طور خلاصه مي توان گفت هيچ كدام از داروهاي ضد چاقي براي كودكان و نوجوانان بي خطر نيست و به طور معمول مصرف هيچكدام از آنها توصيه نمي شود. بايد اين نكته را هم در نظر داشت كه اگر هم به ندرت نياز به مصرف اين قبيل داروها باشد باز هم فرد بايد رژيم غذايي و فعاليت بدني متعادلي داشته باشد و مصرف دارو با معناي عدم نياز به رژيم غذايي و فعاليت بدني نمي باشد.

آيا خوابيدن در طي روز تاثيري در كاهش وزن دارد؟

اگر بلافاصله بعد از مصرف غذا باشد باعث تشدید اضافه وزن فرد خواهدشد . اگر کودک شما عادت خواب بعد از ظهردارد، خواب بايد حداقل يك تا دو ساعت با ناهار وي فاصله داشته باشد و مدت خواب نيز طولاني نباشد.

آيا طول مدت زمان خواب كودك و نوجوانان با اضافه وزن و چاقي وي ارتباط دارد ؟

طول مدت زمان خواب تنظيم كننده مهم وزن بدن و متابوليسم است ، به طوريكه مدت زمان كوتاه خواب با افزايش نمايه توده بدني ارتباط دارد كه در اين راستا هورمون هاي تنظيم كننده اشتها و مصرف انرژي دخيل مي باشند كه از لپتين و گرلين مي توان نام برد. در اين راستا توصيه مي شود فرد ۸ ساعت خواب شبانه داشته باشد ، در غير اين صورت باعث اضافه وزن خواهد شد . لپتين از هورمون هايي است كه از بافت چربي ترشح شده و سركوب كننده اشتها است و در زماني كه مدت خواب كوتاه باشد كمتر ترشح مي گردد . گرلين نيز خود افزايش دهنده اشتها است كه در كساني كه مدت زمان كوتاهي ميخوابند بيشتر ترشح مي شود . بنابراين با كوتاه شدن مدت زمان خواب ، ميزان لپتين كاهش و گرلين افزايش پيدا كرده و باعث اضافه وزن مي شوند .

آيا در جريان رژيم غذايي ريزش مو بروز مي كند؟

يك رژيم غذايي اصولي كه مبتني بر استفاده از مواد غذايي سالم و عدم مصرف مواد غذايي مضر است، تمامي مواد مغذي، ويتامين ها و املاح مورد نياز بدن را تامين مي كند و نبايد منجر به ريزش مو شود، البته در رژيم هايي كه كالري بسيار كمي دارند اين حالت ديده مي شود كه به طور كلي اين قبيل رژيم هاي غذايي براي هيچ سني به ويژه براي كودكان و نوجوانان توصيه نمي شود.

آيا ممكن است در دوران رژيم گرفتن براي كاهش وزن، مشكلاتي براي پوست كودكان و نوجوانان پيش آيد؟

خير، در يك رژيم اصولي و با كاهش وزن منطقي اين حالت بروز نمي كند. از آن جا كه در رژيم غذايي توصيه شده براي كودكان و نوجوانان مواد مغذي مورد نياز قسمت هاي مختلف بدن از جمله پوست و مو به حد كافي وجود دارد، مشكلي براي پوست ايجاد نمي شود حتي به دليل مصرف سبزي و ميوه جات در رژيم غذايي صحيح نوجوانان پوست شاداب تري پيدا مي كنند. شل شدن پوست صورت در اثر پيروي از رژيم هاي غذايي اشتباه و بسيار كم كالري ديده مي شود. در اثر كاهش وزن سريع، آب بدن و چربي زير پوستي در ناحيه صورت كاهش يافته و پوست شفافيت خود را از دست مي دهد.

آيا كودكان و نوجواناني كه مايل به كاهش وزن هستند می توانند از نوشابه هاي گازدار رژيمي (بدون قند) مصرف نمايند تا كالري كمتري دريافت نمايند؟

هر چند نوشابه هاي بدون قند، كالري بسيار كمتري نسبت به انواع نوشابه هاي معمولي وارد بدن مي كنند، ولي بايد در نظر داشت استفاده از انواع نوشابه گازدار با هر رنگ و هر نام تجاري با قند و بدون قند عوارض متعددي براي سلامتي در بردارند. از جمله اين كه به دليل محتواي بالاي فسفر، مانع جذب كلسيم شده و مي توانند روند پوكي استخوان را تشديد كند. همچنين محتواي اسيدي نوشابه ها باعث خرابي دندان مي شود. بسياري از آنها مانع جذب آهن شده و باعث فقر آهن و كم خوني مي گردد . قندهاي مصنوعي به كار رفته در اين قبيل نوشابه ها هم خالي از عارضه نيستند .

اگر كودك يا نوجواني دچار چاقي و اضافه وزن باشد، آيا اين مشكل را هميشه در طول زندگي خواهد داشت؟

هر چند اين قبيل كودكان و نوجوانان مستعد چاقي در سنين بعدي هستند، اما اگر رژيم غذايي و فعاليت بدني كافي داشته باشند، مي توانند بر اين مشكل غلبه كنند و هر چه چاقي در سنين پايين تري شروع شود به ويژه اگر والدين آنها اضافه وزن داشته باشند، احتمال باقي ماندن اضافه وزن در سنين بعدي بيشتر خواهد بود. بنابراين هر چه زودتر بايد از بروز چاقي پيشگيري كرد و در صورت بروز، هر چه زودتر آن را كنترل كرد و به خانواده هايي كه زمينه بروز چاقي در آنها زياد است هم اطمينان خاطر داد كه حتي با وجود زمينه ارثي چاقي، در صورت پيروي از شيوه سالم زندگي ميتوان از بروز اضافه وزن جلوگيري كرد و يا آنرا كنترل نمود.

كودك و نوجوانی که دچار اضافه وزن بوده و عادت به فعاليت جسمي ندارد، چگونه به او كمك كنيم كه فعاليت فيزيكي بيشتري داشته باشد؟

يكي از بهترين راه ها كاهش زمان صرف شده براي فعاليت هاي بي تحرك مانند تماشاي تلويزيون و سرگرمي هاي رايانه اي است به علاوه بايد از فعاليت هاي ساده تر شروع كرد و سپس به تدريج شدت و مدت آن را اضافه كرد تا به حد مطلوب برسد.

چه ورزش هايي را براي كاهش وزن توصيه مي کنید؟

هر گونه كاهش در بي تحركي ( از قبيل تماشاي تلويزيون ، ويدئووسرگرمي هاي رايانه اي) و هر گونه افزايش در تحرك به هر ميزان كه باشد براي رسيدن به وزن ايده آل مفيد خواهد بود. البته باید در نظر داشت در صورتي این فعالیت ها مفید است كه تحرك در حدي شديد باشد تا ضربان قلب فرد افزايش پيداكند. به طوركلي ورزش هايي مانند پياده روي، شنا، دوچرخه سواري، واليبال و بسكتبال توصيه مي شود.همچنين براي رفع چاقي موضعي، به ويژه براي شكم ، مي توان از نرمش هايي نظير دراز و نشست استفاده نمود. نكته دیگر اين است كه ورزش مورد علاقه كودك و نوجوان باشد و مدت و شدت آن به تدريج افزايش يابد تا جنبه تفريحي داشته و خسته كننده نباشد در غير اين صورت پس از مدت كوتاهي وي ورزش ها را رها خواهد كرد. نكته مهم ديگر ،آسان و در دسترس بودن ورزش است تا قابليت تداوم داشته باشد.

استفاده از چه دستگاه ورزشي براي كاهش وزن كودكان و نوجوان مفید و موثر است؟

مهم ترين نكته در فعاليت بدني، برخورداري از شيوه زندگي پرتحرك مي باشد كه مستلزم فعاليت بدني روزانه مي باشد. بنابراين نبايد فعاليت فرد را به استفاده از لباس، مكان و يا دستگاه خاصي محدود نمود. بايد به نحوي برنامه ريزي كرد كه فعاليت بدني جزئي از زندگي روزانه فرد باشد كه اين كار نياز به هيچ دستگاه خاصي ندارد. اگر استفاده از دستگاه ورزشي باعث تشويق فرد به انجام فعاليت بدني شود و فرد دستگاهي در اختيار دارد كه مي توانداز آن استفاده كند ايرادي ندارد ، در غير اين صورت هيچ نيازي به تهيه دستگاه مخصوص ورزشي نيست.

با توجه به اين كه بسياري از كودكان و نوجوانان به دليل مشغله درسي فرصت ندارند ۳۰ تا ۶۰ دقيقه در روز فعاليت كنند، چگونه مي توان كمك كرد تا آنها به حد مطلوب فعاليت دست يابند؟

در درجه اول بايد در نظر گرفت كه مجموع فعاليت بدني افراد بايد ۳۰ تا ۶۰ دقيقه باشد بنابراين مي توان اين مدت را به چند دوره كوتاه مدت تقسيم كرد مثلاً سه نوبت ۲۰-۱۰ دقيقه اي در طول شبانه روز ؛ از سوي ديگر جايگزين كردن فعاليت هاي بي تحرك با فعاليت هاي پرتحرك تر مي تواند مفيد واقع شود مثلاً استفاده از پله به جاي آسانسور يا پياده روي، دوچرخه سواري به جاي استفاده از وسايل نقليه موتوري. لازم است به خانواده ها و كودكان و نوجوانان يادآور شد كه فعاليت هاي بدني علاوه بر دهها فايده براي سلامت جسمي، باعث افزايش اكسيژن رساني به مغز و در نتيجه افزايش يادگيري فرد مي شود، از سوي ديگر فعاليت بدني با تنش هاي عصبي مقابله نموده و باعث مي شود فرد با آرامش خاطر بيشتري مطالب درسي را فراگرفته و با اعتماد به نفس بيشتري در امتحانات شركت نمايد. بنابراين فعاليت بدني نه تنها مانعي براي يادگيري نيست بلكه به موفقيت درسي ايشان هم كمك مي كند.

اگر به علت كمبود وقت، سردي هوا،آلودگی هوا يا علل ديگر امكان پياده روي در خارج خانه نباشد چه بايد كرد ؟

لازم نيست حتماً خارج از منزل پياده روي كرد . اين كار را در حياط منزل و يا در آپارتمان هم مي توان انجام داد، يا از پله هاي منزل بالا و پايين رفت و حتي اگر امكان هيچيك از اين فعاليت ها نبود مي توان حتي در محدودترين فضا حركات نرمشي انجام داد.

دسترسی های سریع

در قسمت زیر می توانید با یک کلیک به مهم ترین بخش های سایت دانشکده علوم تغذیه و رژیم شناسی دسترسی داشته باشید.