arrow
arrow
arrow
arrow

امروزه نقش و اهمیت حیوانات در زندگی انسان برکسی پوشیده نیست وکلیه افراد به نوعی در ارتباط با حیوانات میباشند وبجزموارد نادراین ارتباط یکطرفه بوده وغالبا در جهت بهبود وضعیت کلی زندگی انسان میباشد.

دسته بزرگی از حیوانات به عنوان منابع پروتئینی وتغذیه ای، عده ای به عنوان نیروی کاروباربری وسواری وبالاخره گروهی به عنوان عناصر تحقیقاتی جهت انجام تحقیقات به منظور بالابردن دانش مورد استفاده قرار میگیرند.استفاده از حیوانات آزمایشگاهی  برای کارهای تحقیقاتی پزشکی امری است که به چندین قرن گذشته برمیگردد ودانشمندان اسلامی در این راستا استفاده های فراوان مینمودند، به طوری که نوشتارهایی که از ابن سینا به جای مانده است، بیانگراین مطلب میباشد. با پیشرفت علم گستردگی استفاده از حیوانات جهت پیشبرد امور مربوط به پزشکی  وداروئی رو به فزئنی بوده  واکثریت قریب به اتفاق این موفقیت ها وکشفیات  مرهون استفاده از این مدل های حیوانی میباشد.از اینروشایسته است برای استفاده بهتر وکاملتراز حیوانات آزمایشگاهی اطلاعات پایه ای از زندگانی آنها، رشد، تغذیه، نیازها وپرورش آنها داشته باشیم.اما لازم است قبل از آن چندنکته را به عنوان اصول علمی در نظر داشته باشیم.

1)در پروژه های تحقیقاتی بایدسعی شود که حداقل تعداد حیوان را قربانی آزمایش کرده وازهرحیوان حداکثراستفاده ممکن را کرد، وبه یاد دادشته باشیم که حیوان آزمایشگاهی موجودی زنده میباشد وازجمله لوازم یکبارمصرف دانشگاه نمیباشد ودارای احساساتی تقریبا شبیه انسان بوده وبنابراین حداکثر تلاش را برای جلوگیری از آزردن، وآسیب بی مورد به حیوان را مد نظر داشته باشیم.

2) اصول کار با حیوان وبکارگیری مسائل اخلاقی در رابطه با مدلهای تجربی (کارباحیوانات) را به طور دقیق رعایت نمائیم.

حیوانات عمده مور استفاده در آزمایشگاه را گروه جوندگان ولاکوموروف ها تشکیل می دهند.اینها حیواناتی با فعالیت شبانه بوده وروزها بیشتر در استراحت میباشند. موش که از گروه جوندگان میباشد یکی از عمده ترین گونه حیوانی  مورداستفاده در مطالعات تجربی میباشد.موشهای پرورشی آزمایشگاهی  حیواناتی کوچک میباشند که براحتی قابل تکثیر میباشند واز نظرعلمی تولیدانبوه آنها امکان پذیربوده و از نظرنگهداری مقرون به صرفه میباشند.البته باید توجه داشت  که این سادگی روش در همه گروهها ونژادهای این گونه  یکسان نبوده  ودر تولیدانواعی از آنها با مشکلات فراوانی روبرو میشویم. موشها دارای اختلافات ژنتیکی گسترده ای میباشند. امروزه حیوانات آزمایشگاهی  براساس مشخصات ژنتیکیشان به 4 گروه تقسیم میگردند:

1)muteated
2) inbred
3)F1
4) outbred

Muteated:تاکنون بیش از500 موتاسیون در حیوانات آزمایشگاهی گزارش شده  است. موتان ها در گونه های مختلف حیوانات آزمایشگاهی  از جمله هامستر، RAT، خوکچه هندی وسگ وگربه دیده شده است.

Inbred: اینگونه حیوانات از حداقل 20 نسل آمیزش  خواهرو برادر با یکدیگر بدست می آید.این عمل باعث حذف اختلافات  ژنتیکی موجود در میان آنها می گردد و تمامی حیوانات کلنی از نظر ژنتیکی  مشخص میباشند.

F1 (هیبرید): یکی از معایب حیوانات Inbred در مقایسه با outbred رشد آهسته وجثه  کوچکتر آنها میباشد که مطلوب نمیباشد واین مشکل با گونه F1 قابل حل مباشد.گونه های F1 از آمیزش دوگونه inbred با یکدیگر بدست می آید که نوزادان اینها هم از نظر ژنتیکی کاملا مشخص میباشد وهم از نظر رشدو جثه مطلوبتر میباشند.اما درجه خلوص ژنتیکی نوزادان کمتراز والدین آنها میباشد.

Outbred: این گونه حیوانات  از آمیزش موشهای غیر هم خون  وبا روش های جاری درآزمایشگاه به دست می آید. تولید این موشها انبوه میباشد اما دارای اختافاتی در صفات ژنتیکی میباشند.
درهنگام کاربا حیوان ، نزدیک شدن آرام وبا تسلط به حیوان از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد.
باید توجه داشت که در هنگام انجام پروژه های حیوانی،گرفتن ومهارکردن ناصحیح حیوان موجب ایجاد استرس  در حیوان شده که این میتواند موجب تغییر در شاخص های بیولوژیک شده  ونتایج آزمایش را مختل کند.
ازطرف دیگر باید توجه داشت که  نتایج واقعی ودرست از آزمایش ها هنگامی به دست  می آید که  ازحیوانات سالم استفاده شود، حیواناتی  که به محل جدید یا محیط زندکیشان خو کرده باشند ومحیط برایشان غریب وناآشنا نباشند. استفاده از حیوانات یکدست (از نظر وزن وجنس واندازه ) دقت آزمایش را بالا میبرد.نگهداری مناسب  واطلاع از نیازهای زیستی حیوانات  نقش موثری در این مسئله دارد. عواملی مانند درجه حرارت محیط، کارامد بودن تهویه، رطوبت مناسب، رژیم غذایی، نوع قفس  وتراکم حیوان در قفس، سروصدای محیط و میزان روشنایی میتوانند اثرات جدی بر وضعیت حیوان  ونهایتا در جواب آزمایشات داشته باشند.

باید توجه داشت که موارد ونیازهای متناسب  برای نگهداری حیوان در هر پروتکلی باید قبل از شروع آزمایش فراهم گردد وعوامل محیطی  باید در طول  مدت آزمایش ثابت و بدون تغییرباقی بمانند زیرا هرگونه تغییر در نگهداری حیوان حین آزمایش میتواند شاخص های فیزیولوژیکی را تغییر داده وموجب بروز خطا در جواب آزمایش گردد.
علاوه بر این موارد دیگری نیز میباشد که توجه به آنها از اهمیت ویژه ای برخوردار میباشد مانندجنس، ووزن اولیه حیوان، هرگونه نیازهای تغذیه ای، توجه به سیکل جنسی، ساعات روشنائی وخاموشی حیوانخانه، درجه حرارت  وبهداشت قفس وغیره.

آخرین اخبار

دسترسی های سریع

در قسمت زیر می توانید با یک کلیک به مهم ترین بخش های سایت دانشکده علوم تغذیه و رژیم شناسی دسترسی داشته باشید.