به گزارش روابط عمومی دانشکده علوم تغذیه و رژیم شناسی دانشگاه علوم پزشکی تهران، وی با بیان اینکه چند عامل اصلی در فساد مواد غذایی نقش دارند، افزود: رطوبت، دما، زمان و ترکیبات غذایی از مهم‌ترین عواملی هستند که می‌توانند سرعت فساد مواد غذایی را افزایش دهند و کنترل این عوامل در شرایط بحران اهمیت زیادی دارد.

این متخصص بهداشت و ایمنی غذایی تصریح کرد: به طور معمول هرچه مواد غذایی خشک‌تر باشند، ماندگاری بیشتری خواهند داشت. بنابراین خشک‌کردن برخی مواد غذایی مانند پیاز، میوه‌ها، سبزیجات و حتی گوشت پس از پخت کامل می‌تواند یکی از روش‌های افزایش ماندگاری آن‌ها در شرایط اضطراری باشد.

دکتر مولایی آقایی همچنین به نقش دما در نگهداری مواد غذایی اشاره کرد و گفت: هرچه محیط نگهداری خنک‌تر باشد، امکان نگهداری مواد غذایی برای مدت طولانی‌تر فراهم می‌شود. در صورت دسترسی به برق، نگهداری مواد غذایی فسادپذیر در یخچال و فریزر توصیه می‌شود و در غیر این صورت بهتر است مواد غذایی در محیطی خشک، خنک و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری شوند.

وی با اشاره به تأثیر زمان بر فساد مواد غذایی، افزود: با گذشت زمان، فعالیت میکروارگانیسم‌ها و تغییرات شیمیایی در مواد غذایی افزایش می‌یابد و همین موضوع باعث خراب شدن غذا می‌شود. بنابراین برنامه‌ریزی برای مصرف به‌موقع مواد غذایی و اولویت دادن به مواد فسادپذیر اهمیت زیادی دارد.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران با بیان اینکه برخی مواد غذایی سریع‌تر فاسد می‌شوند، گفت: مواد غذایی مانند لبنیات، گوشت و فرآورده‌های آن و همچنین میوه و سبزیجات در گروه مواد فسادپذیر قرار می‌گیرند و نیازمند توجه بیشتری در نگهداری هستند، در حالی که مواد غذایی مانند غلات، حبوبات و روغن‌ها نسبت به فساد مقاومت بیشتری دارند. وی درباره رعایت اصول بهداشتی در آماده‌سازی مواد غذایی نیز، گفت: بهتر است از قبل مقداری آب سالم در ظروف درب‌دار و بهداشتی ذخیره شود تا در صورت قطعی آب بتوان مواد غذایی، به‌ویژه میوه‌ها و سبزیجات، را شست‌وشو داد. استفاده از محلول‌های ضدعفونی‌کننده برای میوه و سبزیجات و همچنین پوست‌گیری کامل صیفی‌جات نیز توصیه می‌شود.

دکتر مولایی آقایی با تأکید بر ضرورت پخت کامل مواد غذایی، افزود: مواد غذایی باید با دما و زمان کافی پخته شوند تا کاملاً از حالت خام خارج شوند و در صورت باقی ماندن غذا، حداکثر تا دو ساعت بعد در دمای پایین و در صورت امکان در یخچال نگهداری شوند.

وی همچنین بر جلوگیری از آلودگی های ثانویه مواد غذایی، تأکید کرد و گفت: مواد غذایی خام، مواد اولیه، غذاهای نیمه‌آماده و غذاهای آماده به منظور جلوگیری از انتقال آلودگی به یکدیگر، باید تفکیک شوند. 

این متخصص بهداشت و ایمنی غذایی رعایت بهداشت فردی را نیز از اصول مهم در پیشگیری از آلودگی مواد غذایی دانست و افزود: شست‌وشوی کامل دست‌ها و در صورت امکان ضدعفونی آن‌ها قبل از آماده‌سازی یا مصرف غذا بسیار ضروری است.

وی در ادامه به اهمیت سلامت آب آشامیدنی اشاره کرد و گفت: در صورت عدم دسترسی به منابع مطمئن آب مانند شبکه آب شهری یا آب‌های بطری‌شده، بهتر است آب مصرفی به مقدار کافی جوشانده، سپس سرد و در ظروف بهداشتی نگهداری شود.

دکتر مولایی آقایی همچنین توصیه کرد خانواده‌ها در شرایط اضطراری مقداری یخ در ظروف یا کیسه‌های ضخیم نگهداری کنند تا در صورت قطع برق بتوان مواد غذایی فسادپذیر مانند شیر، پنیر و گوشت را در یخدان‌ها برای مدت بیشتری سالم نگه داشت.

وی با تأکید بر اهمیت بسته‌بندی مناسب مواد غذایی، اظهار داشت: نوع بسته‌بندی نقش مهمی در افزایش ماندگاری مواد غذایی دارد. برای مثال شیرهای استریلیزه پاکتی در صورت باز نشدن می‌توانند تا حدود شش ماه در دمای معمولی نگهداری شوند. همچنین مصرف محصولات کنسروی در قوطی‌هایی که دچار بادکردگی یا تغییر شکل نشده‌اند بلامانع است و بهتر است قبل از مصرف، قوطی کنسرو برای مدت کوتاهی جوشانده شود.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران بر لزوم اولویت بندی مواد غذایی که تاریخ انقضای نزدیکتر و یا فسادپذیری سریعتری دارند، تآکید کرد و افزود: هرچند تاریخ انقضا عامل مهمی در ایمنی غذا محسوب می‌شود، اما شرایط نگهداری نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. در شرایط اضطراری، اگر ماده غذایی از نظر بو، رنگ و طعم قابل قبول باشد و امکان حرارت‌دهی برای سالم‌سازی آن وجود داشته باشد، ممکن است بتوان از آن استفاده کرد.

وی در پایان توصیه کرد که در شرایط بحران از مواد غذایی با ماندگاری بالا بیشتر استفاده شود و گفت: انواع حبوبات، غلات، ماکارونی، نان، غذاهای کنسروی، کیک و بیسکویت، مغزهای خوراکی، مواد غذایی خشک و آب‌های بسته‌بندی‌شده از جمله مواد غذایی مناسب برای نگهداری و مصرف در شرایط اضطراری هستند.